Üç Film Birden | Belén, Little Trouble Girls ve Mr. Nobody Against Putin

Oscar yarışını yakından takip etme çabamın doğal bir parçası olarak, En İyi Uluslararası Film kategorisine yapılan başvuruları da fırsat buldukça yakalamaya ve üzerine yazmaya özen gösteriyorum. Şu ana kadar Sirāt (İspanya), Late Shift (İsviçre) ve Öldürdüğün Şeyler’i (Kanada) Oscar Boy sayfalarına taşımıştım. Bugün ise “Üç Film Birden” kuşağıyla listeyi biraz daha genişletiyorum. Prime Video üzerinden izlenebilen Belén’in (Arjantin) yanına Little Trouble Girls’ü (Slovenya) ve Mr. Nobody Against Putin’i (Danimarka) ekleyip konuşacağım. Hazırsanız başlayalım…

BELÉN | Demode Bir Kamu Spotu

Yönetmen: Dolores Fonzi | Oyuncular: Dolores Fonzi, Camila Pláate, Laura Paredes, Julieta Cardinali, Sergio Prina, Luis Machín, César Troncoso, Lili Juárez, Ruth Pláate | Senaryo: Dolores Fonzi, Laura Paredes, Agustina San Martín, Nicolás Britos (uyarlama), Ana Correa (kitap) | Arjantin | 105′ | Drama

Amazon’un hararetli bir Oscar kampanyasıyla görünür kılmaya çalıştığı Belén, ismini şiddetli karın ağrısıyla hastaneye başvurduktan sonra tuvalette düşük yaptığı için hapse atılan bir kadının takma adından alıyor. Bilmediği hamileliği hastane koridorlarında son bulunca, Arjantin’in insanlık dışı kürtaj yasalarının hedefi hâline gelen Belén, cinayet suçlamalarına karşı önce dar bir çevrede başlayan, ardından tüm ülkenin dikkatini çeken bir hukuk mücadelesine sürükleniyor. Filmin yönetmeni Dolores Fonzi’yi de bu mücadelenin merkezindeki avukat rolünde izliyoruz. Belén, ataerki üzerine kurulmuş adalet sisteminin kadınlara nefes aldırmayan saçmalıklarının çok da uzak bir geçmişe ait olmadığını hatırlatmakla kalmıyor, bugün hâlâ kürtaj hakkını tartışmaya açan muhafazakâr politikacılara da doğrudan bir yanıt niteliği taşıyor. Ancak geleneksel yapıda ilerleyen senaryosu ve buna paralel, fazlasıyla tanıdık oyunculuklarıyla film, Hollywood’un kalıplarını on yıl rötarla devralmış ülkelerden aşina olduğumuz, sanki bir zaman kapsülünden çıkmış bir sinema diline sahip. Bu nedenle Belén’i “film” olarak nitelendirmek zor. Daha ziyade bir kamu spotu etkisi yaratıyor. Kötü niyeti olmayan, fakat sinemasal açıdan bir şey vaat etmeyen bu yaklaşımın eleştirisini yapmak da bu sebeple anlamsız. Televizyon filmi estetiği, göze batan oyunculuk seçimleri ve didaktik tonu eşliğinde dersimizi alıyor, evlerimize dağılıyoruz.

LITTLE TROUBLE GIRLS | Kuir Katolik Kız Çocukları Da Vardır

Yönetmen: Urška Djukić | Oyuncular: Jara Sofija Ostan, Mina Švajger, Saša Tabaković, Nataša Burger, Staša Popović, Mateja Strle | Senaryo: Urška Djukić, Maria Bohr | Slovenya, İtalya, Hırvatistan, Sırbistan | 89′ | Drama

Büyüme sancılarına odaklanan filmlerin artık her türlüsüne bağışıklık kazandığımız için, bizi hâlâ hazırlıksız yakalayabilen işler giderek azalıyor. Ne yazık ki Slovenya’nın Oscar yolcusu Little Trouble Girls de kalabalığın içinde kaybolanlardan biri. Katolik bir okulda okuyan Lucija, İtalya sınırlarında okul korosuyla çıktıkları gezide, kendi yetiştiği ahlakçı düzenin tam zıttı bir dünyadan gelen sınıf arkadaşı Ana-Marija’nın büyüsüne kapılıyor. Büyük bölümü manastır koridorları ve avlularında geçen filmde Lucija, adını koymakta zorlandığı duygularıyla yavaş yavaş yüzleşirken hem kimliğini keşfediyor hem de bu keşfin bedelini ödüyor. Ardından da her kuir çocuk gibi, sırf kendi olduğu için yargılanıyor, hatta koro şefinin psikolojik şiddetine de maruz kalıyor. Film, müzikle cinsellik arasında sembolik bir bağ kurmaya özen gösteriyor, ses tasarımıyla anlatıyı daha oyuncaklı hâle getirmeye çalışıyor. Ancak bunların dışında gerçekten yeni, dişe dokunur bir şey vadettiğini söylemek zor. Yine de başroldeki Jara Sofija Ostan öylesine yetenekli ki, Lucija’nın kendi ürkekliği içinde kimliğine doğru attığı adımları olağanüstü bir incelikle ifade ediyor. Dahası, film genç yaşta nasıl olup da kendimizden nefret etmeye ikna edildiğimizi, yetişkin otoriteler tarafından nasıl manipüle edildiğimizi de net biçimde aktarıyor. Keşke biraz daha sert bir dokunuşla inançların kovanına da çomak soksaymış; ama manastırın heykellerinin önünde teni tene değdiren yakınlaşmaları sahnelemek de kendi ölçüsünde devrimci sayılır herhalde.

MR. NOBODY AGAINST PUTIN | Özel Haber Kuşağı

Yönetmen: David Borenstein | Danimarka, Çekya, Almanya | 90′ | Belgesel

Belgeseller hakkında eleştiri yazmak ve hatta puan vermek konusunda kafam hâlâ karışık; fakat Danimarka’nın Oscar’a gönderdiği Mr. Nobody Against Putin üzerine birkaç kelam etmem gerekirse… Film, Ural Dağları’nın eteklerindeki Karabaş kasabasında öğretmenlik yapan Pavel Talankin’in güncesi niteliğinde. Mesleğini ve ülkesini belli ölçüde seven Talankin, Putin’in Ukrayna’yı işgalinin ardından agresifleşen eğitim politikalarıyla allak bullak oluyor ve bu yeni düzenin kendisini hem okuldan hem de ait hissettiği topraktan nasıl uzaklaştırdığını belgelemeye başlıyor. Bu fikirsel ayrılık, hatta Rusya standartlarında “uçuk” sayılabilecek itiraz hâli temelsiz değil elbette. Talankin, savaş öncesinde de militarist söylemlerden, Putin güzellemelerinden ve siyasetin sert biçimde sınıflara taşınmasından rahatsız bir adam. Onunla birlikte iktidarın propaganda aygıtının nasıl işlediğine, öğretmenleri ve çocukları nasıl kıstırdığına, korkunç görüntülerle tanıklık ediyoruz. İçeriden açılan bu pencerenin, sağ liderlere ilham kaynağı hâline gelmiş bir ülkede umut barındırmayan bir geleceğin fragmanını sunması gerçekten kan dondurucu. Yine de Mr. Nobody Against Putin’in bir buçuk saati dolduracak materyale sahip olup olmadığı konusunda emin değilim. Filmin ilk yarım saatinden sonra yeni bir şey gördüğümü ya da öğrendiğimi söylemek zor. Talankin gibi beklenmedik kahramanların sesine kulak vermek elbette ilham verici; ancak bu hikâyenin sinemasal olarak “iyi kurgulanmış bir özel haber” seviyesinin ötesine geçtiğini söylemek güç.